Egzamin ósmoklasisty: jak się przygotować bez nauki na ostatnią chwilę

Egzamin ósmoklasisty to pierwszy duży egzamin w życiu i łatwo o nim myśleć albo za późno, albo za bardzo. Dobra wiadomość: to egzamin z materiału szkoły podstawowej, który przerabiasz od lat, a nie zestaw podchwytliwych zagadek. Kto uczy się regularnie przez kilka miesięcy, nie musi się go bać.

Z czego składa się egzamin

Egzamin ósmoklasisty odbywa się w maju i obejmuje obecnie trzy przedmioty:

• język polski,
• matematykę,
• język obcy nowożytny (ten, którego uczysz się w szkole jako obowiązkowego).

Każdy przedmiot to osobny dzień i osobny arkusz. Są w nim zadania zamknięte (wybierasz odpowiedź) i otwarte (piszesz rozwiązanie albo wypowiedź).

Dwie rzeczy, które warto wiedzieć od początku:

• Egzaminu nie da się „nie zdać”. Nie ma minimalnego progu punktowego. Trzeba do niego przystąpić, żeby ukończyć szkołę.
• Wynik liczy się przy rekrutacji do szkoły średniej. Razem z ocenami i osiągnięciami ze świadectwa decyduje o tym, czy dostaniesz się do wybranego liceum, technikum albo szkoły branżowej. Dlatego warto się przygotować, nawet jeśli nie da się oblać.

Szczegóły – czas trwania, dozwolone przybory, zasady oceniania, przykładowe arkusze – publikuje Centralna Komisja Egzaminacyjna (CKE). Zasady bywają zmieniane, więc sprawdzaj informatory na bieżący rok.

Plan na kilka miesięcy

Najlepiej zacząć na początku ósmej klasy. Jeśli zostało mniej czasu – ten sam plan, tylko ciaśniej.

Wrzesień–październik: sprawdź, gdzie jesteś

Rozwiąż po jednym arkuszu z poprzednich lat z każdego przedmiotu. Nie przejmuj się wynikiem. Zapisz, które typy zadań sprawiają ci kłopot – to one wyznaczą, na czym się skupić.

Listopad–luty: systematyczna nauka

Rozłóż materiał na tygodnie. Przykład dla ucznia, który ma na naukę do egzaminu około godziny dziennie:

• poniedziałek i czwartek – matematyka: jeden dział, zadania,
• wtorek i piątek – polski: lektura albo jeden typ zadań, ćwiczenie pisania,
• środa – język obcy: słówka, słuchanie, jedno zadanie z arkusza,
• weekend – krótka powtórka tego, co było w tygodniu, i rzeczy, które sprawiły kłopot.

Ważniejsze od dokładnego rozkładu jest to, żeby wracać do przerobionego materiału. Co przerobisz w listopadzie, a potem zostawisz, w maju będziesz musiał uczyć się od nowa. Dlaczego tak się dzieje, wyjaśniamy w artykule o powtórkach rozłożonych w czasie.

Marzec–kwiecień: arkusze

Rozwiązuj pełne arkusze z poprzednich lat, na czas. Po każdym sprawdź odpowiedzi z oficjalnymi zasadami oceniania i zapisz błędy. Druga połowa nauki to praca nad tymi błędami.

Maj: spokój

Ostatni tydzień to powtórki, sen i spokój. Nowego materiału już nie zaczynaj.

Jak się uczyć poszczególnych przedmiotów

Język polski

• Lektury obowiązkowe. Zrób do każdej krótką kartę: kto jest kim, o czym jest, jakie problemy porusza, jakie ma najważniejsze sceny. Taka karta przyda się przy zadaniach i przy wypracowaniu, gdzie trzeba sięgnąć po przykład z lektury.
• Pisanie. Wypracowania nie da się nauczyć przez czytanie gotowych wzorów. Pisz – najlepiej raz w tygodniu, na czas – i poproś nauczyciela albo kogoś starszego o uwagi.
• Czytanie ze zrozumieniem. W arkuszu są teksty, do których trzeba odpowiedzieć na pytania. Czytaj najpierw polecenie, potem tekst, a odpowiedź zawsze opieraj na tekście.

Matematyka

• Rozwiązuj, nie oglądaj. Oglądanie rozwiązań na filmach daje wrażenie, że rozumiesz. Dopiero samodzielne rozwiązanie pokazuje, czy tak jest. Więcej o tym w artykule o aktywnym przypominaniu.
• Zapisuj tok rozumowania. W zadaniach otwartych punkty są często za kolejne etapy, a nie tylko za wynik. Rozwiązanie z dobrym tokiem i drobnym błędem rachunkowym może dostać część punktów.
• Licz bez kalkulatora. Na egzaminie ósmoklasisty z matematyki kalkulator nie jest dozwolony, więc ćwicz działania pisemne i sprawdzanie wyniku szacowaniem.

Język obcy

• Słówka codziennie, po trochu. Dziesięć minut dziennie daje więcej niż dwie godziny w niedzielę. Jak uczyć się słówek, żeby zostały, piszemy w artykule o nauce słówek.
• Słuchanie. Zadania ze słuchu sprawiają wielu osobom najwięcej kłopotu. Słuchaj krótkich nagrań, podcastów, piosenek z tekstem – najlepiej codziennie po kilka minut.
• Krótkie formy pisemne. Egzamin sprawdza napisanie krótkiego tekstu, np. wiadomości. Przećwicz kilka takich tekstów i sprawdź, co jest oceniane.

Ostatni tydzień i dzień egzaminu

• Śpij normalnie. Sen pomaga utrwalić to, czego się uczyłeś. Zarwana noc przed egzaminem odbiera więcej, niż daje – więcej w artykule o przerwach, śnie i koncentracji.
• Przygotuj rzeczy dzień wcześniej: czarny długopis (najlepiej dwa), linijkę na matematykę, legitymację szkolną, wodę.
• Na egzaminie zacznij od zadań, które umiesz. Trudne zostaw na koniec – nie trać czasu na jednym zadaniu, gdy obok czekają łatwe punkty.
• Zostaw czas na przeniesienie odpowiedzi na kartę i na przeczytanie wypracowania jeszcze raz.

Wskazówka: stres przed egzaminem jest normalny i w niewielkiej dawce nawet pomaga się skupić. Najlepszym lekarstwem na nadmiar stresu jest poczucie, że jesteś przygotowany – a to daje tylko regularna nauka przez kilka miesięcy.